1) Không phải mạch ngừng nào cũng giống nhau
Trong hồ sơ và giao tiếp công trường, thuật ngữ “mạch ngừng” thường được dùng chung cho nhiều tình huống khác nhau.
Thực tế, có hai loại hoàn toàn khác về bản chất:
- Mạch ngừng thi công (Construction Joint) – có chủ đích, được thiết kế
- Mạch ngừng lạnh (Cold Joint) – phát sinh ngoài ý muốn, do gián đoạn thi công
👉 Việc không phân biệt rõ hai khái niệm này là nguyên nhân khiến nhiều công trình dùng đúng băng cản nước PVC nhưng vẫn bị thấm.
2) Mạch ngừng thi công là gì?
- Vị trí được tính toán và bố trí từ thiết kế
- Phục vụ việc chia giai đoạn đổ bê tông
- Có giải pháp chống thấm đi kèm (waterstop, băng trương nở…)
Đặc điểm:
- Có bản vẽ chi tiết
- Có chỉ định băng cản nước PVC
- Được QA/QC và nghiệm thu trước khi đổ bê tông
👉 Đây là điều kiện làm việc “chuẩn” của waterstop.
3) Mạch ngừng lạnh là gì và vì sao nguy hiểm?
Mạch ngừng lạnh (cold joint) xảy ra khi:
- Đổ bê tông bị gián đoạn ngoài kế hoạch
- Lớp bê tông trước đã bắt đầu ninh kết
- Lớp bê tông sau không còn liên kết tốt
Cold joint:
- Không được thiết kế trước
- Không có waterstop
- Bề mặt tiếp giáp kém liên kết
👉 Đây là lỗi thi công, không phải cấu kiện thiết kế.
4) Sai lầm phổ biến: đặt waterstop cho… mạch ngừng lạnh
Nhiều đội thi công khi phát hiện nguy cơ cold joint đã:
- Cố gắng “nhét” waterstop vào vị trí ngừng đổ
- Đặt waterstop khi bê tông đã bắt đầu ninh kết
- Không có cố định, không đúng trục mạch
Hậu quả:
- Waterstop không làm việc đúng cơ chế
- Không liên kết tốt với bê tông
- Trở thành vật cản yếu, không phải giải pháp
👉 Waterstop không được thiết kế để “chữa cháy” cho cold joint.
5) Vì sao waterstop chỉ hiệu quả với mạch ngừng thi công?
Cơ chế làm việc của băng cản nước PVC yêu cầu:
- Được chôn giữa hai lớp bê tông tươi
- Liên kết cơ học đều hai phía
- Nằm đúng trục mạch ngừng
Chỉ khi:
- Hai lần đổ bê tông được kiểm soát
- Waterstop nằm đúng vị trí thiết kế
👉 Waterstop mới chặn được dòng thấm theo cơ chế cơ học – đàn hồi.
6) Cold joint cần xử lý thế nào nếu không có waterstop?
Khi xảy ra cold joint, các giải pháp đúng là:
- Xử lý bề mặt (đục nhám, vệ sinh)
- Dùng hồ kết nối (bonding agent)
- Kết hợp vật liệu trương nở hoặc bơm keo
- Không “ngụy trang” bằng waterstop đặt sai chỗ
Cold joint cần:
Giải pháp sửa lỗi thi công, không phải giải pháp cho mạch ngừng thiết kế.
7) Nhầm lẫn khái niệm gây rủi ro gì cho dự án?
Khi không phân biệt rõ:
- Thiết kế nghĩ đó là construction joint
- Thi công lại tạo ra cold joint
- QA/QC không phát hiện kịp
Hậu quả:
- Waterstop bị “đổ lỗi”
- Tranh chấp trách nhiệm
- Khó truy nguyên nguyên nhân thực sự
Trong nhiều vụ việc, waterstop bị quy sai trách nhiệm cho lỗi cold joint.
8) Vai trò của QA/QC trong phân biệt hai loại mạch ngừng
QA/QC cần kiểm soát:
- Đúng vị trí mạch ngừng theo thiết kế
- Đúng thời gian đổ bê tông liên tục
- Không để phát sinh cold joint ngoài kế hoạch
Nếu có nguy cơ cold joint:
- Phải dừng và báo kỹ thuật
- Không tự ý xử lý bằng waterstop
9) Vai trò của nhà cung cấp waterstop trong tư vấn đúng ngữ cảnh
Một nhà cung cấp waterstop có trách nhiệm:
- Giải thích waterstop dùng cho trường hợp nào
- Không “bán cho mọi tình huống”
- Từ chối giải pháp sai bản chất kỹ thuật
Sofuco, với nền tảng sản xuất từ hệ sinh thái của An Đạt Plastic, định hướng tư vấn:
- Waterstop cho mạch ngừng thi công
- Không lạm dụng waterstop cho lỗi thi công
10) Bài học rút ra cho thiết kế và thi công
Để tránh nhầm lẫn:
- Thiết kế cần chỉ rõ vị trí construction joint
- Thi công cần kiểm soát tiến độ đổ bê tông
- QA/QC cần phát hiện sớm nguy cơ cold joint
Waterstop không thể sửa sai cho quy trình đổ bê tông kém kiểm soát.
11) Kết luận
Mạch ngừng thi công và mạch ngừng lạnh là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau.
Nhầm lẫn giữa chúng sẽ dẫn đến:
- Dùng waterstop sai chỗ
- Hiểu sai nguyên nhân thấm
- Đổ lỗi nhầm cho vật liệu
Băng cản nước PVC chỉ phát huy hiệu quả khi:
- Được đặt đúng tại mạch ngừng thi công
- Thi công đúng quy trình
- Không bị dùng như “giải pháp chữa cháy”
Với định hướng chuẩn nhà máy – tư vấn đúng bản chất kỹ thuật, Sofuco giúp các dự án dùng waterstop đúng chỗ, đúng vai trò, thay vì kỳ vọng nó giải quyết mọi vấn đề.
Chống thấm bền vững bắt đầu từ việc hiểu đúng khái niệm – trước cả khi chọn vật liệu.
