1. Waterstop tồn kho – bài toán thường gặp trong thực tế
Trong thực tế thi công, không hiếm tình huống:
- Dự án cũ tạm dừng.
- Vật tư còn dư sau khi hoàn thành.
- Nhà thầu muốn tận dụng băng cản nước PVC còn lại cho công trình mới.
Lý do thường rất rõ ràng:
- Tránh lãng phí.
- Giảm chi phí mua mới.
- Tối ưu tồn kho.
Vấn đề đặt ra là:
Waterstop PVC có “hạn sử dụng” không?
Và nếu tồn kho 2–3 năm, liệu có còn đảm bảo cho hệ thống chống thấm mạch ngừng bê tông?
2. Bản chất của vật liệu PVC và quá trình lão hóa
Waterstop PVC là vật liệu polymer nhiệt dẻo, có đặc điểm:
- Dẻo và đàn hồi nhờ hệ phụ gia hóa dẻo.
- Ổn định nhờ chất ổn định nhiệt và UV.
Tuy nhiên, theo thời gian, đặc biệt nếu bảo quản không tối ưu:
- Phụ gia hóa dẻo có thể giảm dần hiệu quả.
- Bề mặt có thể bắt đầu giòn hóa nhẹ.
- Tính đàn hồi suy giảm.
Nếu vật liệu bị lão hóa trước khi thi công, hệ băng cản nước chống thấm sẽ không còn đạt cơ tính ban đầu như khi xuất xưởng.
3. Ảnh hưởng đến khả năng hàn và mối nối
Một trong những biểu hiện dễ nhận thấy khi băng cản nước xây dựng tồn kho lâu là:
- Bề mặt khó nóng chảy đồng đều.
- Mối hàn không đạt độ dẻo như vật liệu mới.
- Tăng nguy cơ tách lớp khi thử kéo.
Trong hệ băng cản nước cho mạch ngừng bê tông, mối hàn là điểm yếu nhất. Nếu vật liệu nền đã suy giảm tính chất, dù quy trình hàn đúng kỹ thuật, kết quả vẫn có thể không đạt tối ưu.
Đối với các hạng mục như:
Chất lượng mối hàn quyết định trực tiếp khả năng kín nước lâu dài.
4. Nguy cơ suy giảm khả năng chịu kéo và giãn dài
Theo thời gian, nếu PVC mất dần độ dẻo:
- Độ giãn dài khi đứt giảm.
- Cường độ kéo có thể thay đổi.
- Tăng nguy cơ rách tại chân gân neo.
Trong điều kiện thực tế:
- Bê tông co ngót.
- Công trình lún nhẹ.
- Nhiệt độ thay đổi theo mùa.
Băng cản nước công trình cần khả năng thích ứng chuyển vị. Nếu dùng vật liệu tồn kho lâu, hệ số an toàn của toàn bộ giải pháp chống thấm mạch ngừng có thể giảm xuống dưới mức thiết kế.
5. Tồn kho bao lâu thì bắt đầu rủi ro?
Thực tế không có một con số “cứng” cho mọi trường hợp, vì còn phụ thuộc vào:
- Điều kiện lưu kho (khô ráo hay ẩm ướt).
- Có tiếp xúc ánh nắng hay không.
- Nhiệt độ môi trường.
- Bao bì còn nguyên vẹn hay đã mở.
Nếu:
- Lưu kho trong điều kiện chuẩn.
- Không tiếp xúc UV.
- Không chịu tải trọng chồng đè.
Thì băng cản nước Sofuco vẫn có thể giữ được tính chất tốt trong thời gian dài.
Tuy nhiên, nếu tồn kho ngoài bãi, chịu nắng mưa nhiều năm, rủi ro lão hóa tăng đáng kể.
6. Kiểm tra gì trước khi quyết định sử dụng lại?
Trước khi dùng lại băng cản nước PVC tồn kho, nên thực hiện:
- Kiểm tra bề mặt có nứt chân chim hay không.
- Uốn thử để đánh giá độ đàn hồi.
- Hàn mẫu thử và thực hiện thử kéo.
- So sánh kích thước với thông số danh nghĩa.
Nếu vật liệu:
- Rách giòn khi uốn.
- Tách mối hàn dễ dàng.
- Biến dạng hình học rõ rệt.
Thì không nên dùng cho các hạng mục quan trọng như băng cản nước thủy điện hoặc băng cản nước cầu đường.
7. Chi phí tiết kiệm trước mắt – rủi ro dài hạn
Việc tận dụng vật tư tồn kho có thể:
- Giảm chi phí mua mới.
- Giảm lượng vật liệu thải bỏ.
Nhưng nếu xảy ra sự cố thấm tại chống thấm mạch ngừng bê tông:
- Chi phí sửa chữa rất cao.
- Ảnh hưởng vận hành tầng hầm.
- Tăng nguy cơ tranh chấp pháp lý.
Trong các hệ vật liệu chống thấm công trình ngầm, chi phí vòng đời luôn quan trọng hơn chi phí vật tư ban đầu.
8. Khi nào có thể chấp nhận dùng lại?
Có thể cân nhắc sử dụng lại nếu:
- Lưu kho đúng quy cách.
- Có kết quả thử nghiệm lại đạt yêu cầu.
- Chỉ dùng cho hạng mục áp lực nước thấp.
- Có phê duyệt của kỹ sư thiết kế hoặc tư vấn giám sát.
Không nên sử dụng lại cho:
- băng cản nước tầng hầm sâu
- waterstop cho công trình ngầm chịu áp lực cao
- Các hạng mục yêu cầu tuổi thọ dài hạn.
9. Vật liệu không có “hạn dùng in trên bao bì” – nhưng có tuổi thọ thực tế
Băng cản nước PVC không phải thực phẩm có ngày hết hạn rõ ràng, nhưng vẫn chịu tác động của thời gian và môi trường.
Việc dùng lại waterstop tồn kho có thể hợp lý trong một số điều kiện kiểm soát tốt. Tuy nhiên, với các hệ băng cản nước công trình yêu cầu độ bền cao và ổn định dài hạn, quyết định nên dựa trên kiểm tra kỹ thuật – không chỉ dựa trên mong muốn tiết kiệm.
Sofuco khuyến nghị:
Kiểm tra lại cơ tính và mối hàn trước khi tái sử dụng – vì chống thấm mạch ngừng bê tông là hạng mục không cho phép thử sai.
