1. Khi gân neo trở thành “vật cản” trên công trường
Trong thực tế thi công, đặc biệt tại các vị trí:
- Vách tầng hầm dày.
- Dầm móng có mật độ thép cao.
- Mạch ngừng tại cột – vách giao nhau.
Đội thi công đôi khi gặp tình trạng:
- Gân neo của băng cản nước PVC vướng vào thép dọc.
- Khó đặt đúng tim mạch.
- Phải điều chỉnh nhiều lần.
Giải pháp “nhanh gọn” thường được đề xuất:
- Cắt bớt một phần gân.
- Làm phẳng mép ngoài.
- Hoặc thậm chí cắt bỏ hoàn toàn một bên gân neo.
Tuy nhiên, đối với băng cản nước cho mạch ngừng bê tông, gân neo không phải chi tiết trang trí – đó là cấu kiện làm việc chính.
2. Gân neo có vai trò gì trong chống thấm?
Cấu tạo tiêu chuẩn của waterstop PVC gồm:
- Thân trung tâm.
- Bóng center bulb (đối với mạch co giãn).
- Các gân neo hai bên.
Gân neo giúp:
- Tăng diện tích tiếp xúc với bê tông.
- Tạo cơ chế khóa cơ học khi bê tông đông cứng.
- Ngăn nước len theo mặt tiếp xúc giữa nhựa và bê tông.
Nếu ví thân băng là “cánh cửa”, thì gân neo chính là “khung khóa” giữ cửa cố định trong kết cấu.
Đối với các hệ băng cản nước Sofuco, hình học gân được thiết kế nhằm tối ưu khả năng bám dính và phân tán ứng suất.
3. Điều gì xảy ra khi cắt bớt gân neo?
Khi cắt bớt gân của băng cản nước chống thấm, các hệ quả có thể bao gồm:
3.1. Giảm khả năng khóa cơ học
Không còn đủ hình học để neo giữ → dễ tạo khe hở vi mô giữa băng và bê tông.
3.2. Tăng nguy cơ thấm theo bề mặt tiếp xúc
Nước không cần xuyên qua thân nhựa, chỉ cần len dọc theo mặt tiếp xúc bị suy yếu.
3.3. Mất cân bằng hai phía
Nếu chỉ cắt một bên gân:
- Hai phía có khả năng neo khác nhau.
- Dễ bong tách phía yếu khi chịu áp lực.
Với các hạng mục như băng cản nước tầng hầm hoặc waterstop cho công trình ngầm, nơi áp lực nước duy trì liên tục, sự suy giảm này đặc biệt nguy hiểm.
4. Ảnh hưởng đến khả năng chịu chuyển vị
Mạch ngừng không phải lúc nào cũng tĩnh.
Trong thực tế:
- Bê tông co ngót.
- Công trình lún nhẹ.
- Nhiệt độ thay đổi.
Khi đó, băng cản nước xây dựng phải:
- Phân tán ứng suất đều qua các gân.
- Truyền lực từ thân băng sang bê tông.
Nếu gân neo bị cắt:
- Ứng suất tập trung tại mép còn lại.
- Tăng nguy cơ rách tại chân gân.
- Giảm tuổi thọ của toàn bộ hệ chống thấm mạch ngừng bê tông.
Đối với băng cản nước cầu đường hay băng cản nước thủy điện, nơi tải trọng và chuyển vị phức tạp, việc cắt gân gần như không thể chấp nhận về mặt kỹ thuật.
5. Thiết kế đã tính toán đầy đủ hình học gân
Trong hồ sơ thiết kế, khi lựa chọn băng cản nước công trình, kỹ sư đã dựa trên:
- Áp lực nước dự kiến.
- Chiều dày bê tông.
- Loại mạch (cố định hay co giãn).
- Tuổi thọ thiết kế.
Hình học gân neo không phải ngẫu nhiên mà là kết quả của:
- Thử nghiệm cơ lý.
- Kiểm tra độ bám dính.
- Tính toán hệ số an toàn.
Việc tự ý cắt gân làm thay đổi hoàn toàn điều kiện làm việc của vật liệu chống thấm mạch ngừng so với giả định ban đầu.
6. Lợi ích ngắn hạn – rủi ro dài hạn
Cắt gân neo có thể:
- Giúp đặt băng dễ hơn.
- Tránh phải điều chỉnh thép.
- Rút ngắn vài phút mỗi vị trí.
Nhưng nếu xảy ra thấm tại băng cản nước công trình:
- Phải khoan bơm epoxy.
- Đục mở xử lý cục bộ.
- Ảnh hưởng vận hành tầng hầm hoặc công trình ngầm.
Chi phí sửa chữa của một điểm thấm có thể vượt xa chi phí nhân công điều chỉnh thép ban đầu.
7. Giải pháp đúng thay vì cắt gân
Thay vì cắt gân của băng cản nước PVC, nên:
- Điều chỉnh bố trí thép hợp lý.
- Sử dụng thanh định vị chuyên dụng.
- Lựa chọn loại băng phù hợp chiều rộng mạch.
- Tham khảo nhà cung cấp như Sofuco để chọn cấu hình tối ưu.
Trong các dự án dùng vật liệu chống thấm công trình ngầm, mọi thay đổi hình học vật liệu cần được xem là thay đổi kỹ thuật – không phải điều chỉnh nhỏ.
8. Gân neo là cấu kiện làm việc – không phải phần thừa
Cắt bớt gân neo của băng cản nước PVC có thể:
- Làm thi công thuận tiện hơn.
- Giảm vướng thép.
Nhưng về mặt kỹ thuật:
- Giảm khả năng neo giữ.
- Tăng nguy cơ thấm theo bề mặt tiếp xúc.
- Làm sai lệch giả định thiết kế.
Trong các hạng mục như băng cản nước tầng hầm, băng cản nước thủy điện và băng cản nước cầu đường, mỗi chi tiết hình học đều góp phần đảm bảo hiệu quả của toàn bộ hệ giải pháp chống thấm mạch ngừng.
Sofuco khuyến nghị:
Không cắt, không chỉnh sửa hình học waterstop tại hiện trường nếu không có phê duyệt kỹ thuật rõ ràng.
