Trong thực tế thi công và vận hành công trình ngầm, thấm tại mạch ngừng không phải hiện tượng hiếm gặp. Tuy nhiên, mỗi sự cố đều có cơ chế riêng. Việc hiểu đúng nguyên nhân giúp cải thiện toàn bộ hệ giải pháp chống thấm mạch ngừng thay vì chỉ xử lý triệu chứng.
Dưới đây là 5 sự cố điển hình thường gặp với hệ băng cản nước PVC.
Sự cố 1: Rò rỉ cục bộ tại đúng vị trí mối hàn
Hiện tượng
- Tuyến mạch ngừng dài hàng chục mét khô ráo.
- Chỉ một điểm nhỏ rỉ nước.
- Vị trí trùng với mối hàn nối waterstop PVC.
Nguyên nhân kỹ thuật
- Nhiệt hàn không đủ.
- Hàn lệch trục.
- Có bọt khí vi mô trong mối nối.
- Không test kéo mẫu đầu ca.
Trong hệ băng cản nước cho mạch ngừng bê tông, mối hàn là mắt xích yếu nhất nếu không kiểm soát tốt.
Bài học rút ra
- Luôn hàn mẫu thử đầu ca.
- Kiểm soát nhiệt và áp lực hàn.
- Lập biên bản nghiệm thu riêng cho mối hàn.
- Với công trình quan trọng như băng cản nước thủy điện, test kéo không nên là tùy chọn.
Sự cố 2: Thấm tại chân tường – mạch ngừng đáy
Hiện tượng
- Thân tường khô.
- Chỉ thấm tại giao điểm đáy – tường.
- Xuất hiện sau 1–2 năm vận hành.
Nguyên nhân kỹ thuật
- Áp lực nước lớn nhất tại đáy.
- Bê tông quanh gân neo không được đầm kỹ.
- Waterstop bị lệch tim nhẹ.
- Ứng suất tập trung tại góc giao.
Đối với băng cản nước tầng hầm sâu, vị trí đáy là điểm chịu tải lớn nhất.
Bài học rút ra
- Tăng cường kiểm soát thi công mạch đáy.
- Kiểm tra không gian đầm rung quanh băng cản nước xây dựng.
- Không đánh đồng yêu cầu kiểm soát đáy và thân tường.
Sự cố 3: Thấm sau 1–2 năm dù nghiệm thu ban đầu đạt
Hiện tượng
- Không thấm khi thử nước.
- Sau 12–24 tháng xuất hiện vệt ẩm nhỏ.
Nguyên nhân kỹ thuật
- Vi nứt mở rộng theo chu kỳ đầy – xả.
- Mỏi vi mô tại vùng tiếp giáp.
- Sai số nhỏ tích lũy theo thời gian.
- Chuyển vị nền nhẹ.
Hệ waterstop cho công trình ngầm làm việc trong điều kiện dài hạn, không chỉ vài ngày thử nước.
Bài học rút ra
- Đánh giá tải trọng vòng đời.
- Tăng hệ số an toàn cho công trình áp lực cao.
- Không dựa hoàn toàn vào thử nước ngắn hạn.
Sự cố 4: Thấm do waterstop bị xoắn hoặc gập
Hiện tượng
- Rò rỉ tại vị trí đặt waterstop.
- Kiểm tra phát hiện waterstop bị xoắn/gập khi thi công.
Nguyên nhân kỹ thuật
- Không cố định chắc vào cốt thép.
- Dòng bê tông xô lệch.
- Đầm rung quá gần.
Khi băng cản nước chống thấm bị biến dạng, hình học làm việc thay đổi, dẫn đến giảm hiệu quả neo giữ.
Bài học rút ra
- Cố định waterstop chắc chắn.
- Kiểm tra độ thẳng trước khi đổ bê tông.
- Nghiệm thu kỹ trước khi đổ.
Sự cố 5: Thấm do rỗ tổ ong quanh gân neo
Hiện tượng
- Không thấy lỗi waterstop.
- Thấm tại vị trí bê tông rỗ.
- Có thể xử lý bằng bơm hóa chất.
Nguyên nhân kỹ thuật
- Cốt thép dày.
- Không gian đầm hạn chế.
- Thi công trong điều kiện nước ngầm chảy.
Trong hệ vật liệu chống thấm mạch ngừng, bê tông bao quanh quan trọng không kém vật liệu PVC.
Bài học rút ra
- Thiết kế không gian đủ cho đầm rung.
- Kiểm tra rỗ tổ ong trước khi đổ lớp tiếp theo.
- Không để waterstop bị “kẹt” trong vùng cốt thép quá dày.
6. Mẫu số chung của 5 sự cố
Dù khác nhau về biểu hiện, các sự cố đều có điểm chung:
- Sai sót nhỏ ban đầu.
- Không được phát hiện trước khi đổ bê tông.
- Tích lũy theo thời gian.
- Xuất hiện tại điểm yếu nhất.
Điều này cho thấy hiệu quả của băng cản nước công trình không chỉ phụ thuộc vào sản phẩm, mà phụ thuộc rất lớn vào kiểm soát thi công.
8. 5 sự cố – 1 thông điệp chung
Không có sự cố nào xảy ra “ngẫu nhiên”.
Mỗi điểm thấm tại mạch ngừng đều là kết quả của:
- Một sai số hình học.
- Một mối hàn chưa đạt.
- Một vùng bê tông chưa đặc chắc.
- Hoặc một điều kiện tải vượt dự tính.
Sofuco khuyến nghị:
Hãy xem mỗi sự cố thấm là một bài học kỹ thuật. Kiểm soát chặt ngay từ đầu luôn rẻ hơn xử lý sự cố sau này – đặc biệt với hệ băng cản nước PVC trong công trình ngầm dài hạn.
