1. “Giảm vài centimet có sao không?” – Câu hỏi quen thuộc tại công trường
Trong quá trình triển khai, không ít nhà thầu đặt vấn đề:
- Bản vẽ yêu cầu băng cản nước PVC rộng 300mm.
- Có thể thay bằng loại 250mm hoặc 200mm để tiết kiệm chi phí?
- Vẫn cùng độ dày, chỉ giảm chiều rộng – liệu có ảnh hưởng nhiều?
Lập luận thường là:
- “Mạch ngừng không lớn như vậy.”
- “Áp lực nước thực tế có thể thấp hơn thiết kế.”
- “Giảm chiều rộng sẽ dễ thi công hơn.”
Tuy nhiên, với hệ băng cản nước cho mạch ngừng bê tông, chiều rộng không phải thông số tùy chọn – đó là kết quả của tính toán kỹ thuật.
2. Chiều rộng quyết định chiều dài neo trong bê tông
Khi đặt waterstop PVC đúng tim mạch:
- Một nửa chiều rộng nằm trong khối bê tông thứ nhất.
- Một nửa nằm trong khối bê tông thứ hai.
Nếu giảm chiều rộng từ 300mm xuống 200mm:
- Chiều dài neo mỗi bên giảm 50mm.
- Diện tích tiếp xúc giữa băng và bê tông giảm đáng kể.
- Khả năng khóa cơ học của gân neo giảm theo.
Với các hạng mục như:
Chiều dài neo đủ lớn giúp băng chịu được áp lực nước và chuyển vị nhỏ của kết cấu.
3. Ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chịu áp lực nước
Áp lực nước tác động vuông góc lên mạch ngừng.
Nếu băng cản nước chống thấm quá hẹp:
- Lực kéo tập trung nhiều hơn tại mép neo.
- Tăng nguy cơ bong tách phía chôn nông.
- Tăng khả năng nước len theo bề mặt tiếp xúc.
Đối với các công trình như:
Thiết kế thường chọn chiều rộng lớn để đảm bảo hệ số an toàn cao hơn mức tối thiểu.
Việc tự ý thay đổi chiều rộng có thể làm sai lệch hoàn toàn giả định tính toán ban đầu.
4. Không phải mọi vị trí đều cần cùng một chiều rộng
Trong thực tế:
- Mạch ngừng mái kỹ thuật áp lực thấp có thể dùng loại nhỏ hơn.
- Tầng hầm sâu dưới mực nước ngầm cần loại rộng hơn.
- Hồ nước có cột nước lớn cần cấu hình chuyên biệt.
Vì vậy, việc điều chỉnh chiều rộng băng cản nước xây dựng chỉ có thể thực hiện khi:
- Có phân tích lại điều kiện làm việc.
- Được kỹ sư thiết kế phê duyệt.
- Không làm giảm hệ số an toàn.
Không nên thay đổi chỉ vì mục tiêu tiết kiệm vật tư.
5. Lợi ích ngắn hạn – rủi ro vòng đời dài hạn
Giảm chiều rộng băng cản nước PVC có thể:
- Giảm giá thành mỗi mét dài.
- Giảm tổng chi phí vật liệu.
Nhưng nếu xảy ra thấm tại băng cản nước công trình:
- Phải khoan bơm epoxy.
- Gia cố bổ sung bằng vật liệu chống thấm mạch ngừng khác.
- Ảnh hưởng vận hành tầng hầm hoặc hạ tầng ngầm.
Chi phí sửa chữa một điểm thấm có thể cao hơn rất nhiều so với phần vật tư tiết kiệm ban đầu.
6. Thiết kế đã tính toán chiều rộng dựa trên điều kiện thực tế
Trong hồ sơ kỹ thuật, khi lựa chọn băng cản nước Sofuco hoặc bất kỳ sản phẩm nào, kỹ sư đã cân nhắc:
- Mực nước ngầm cao nhất dự kiến.
- Chiều dày bê tông.
- Khả năng chuyển vị của mạch.
- Tuổi thọ thiết kế 30–50 năm.
Thay đổi chiều rộng mà không điều chỉnh lại tính toán đồng nghĩa với việc:
- Giảm hệ số an toàn.
- Tăng rủi ro tiềm ẩn.
- Làm sai lệch điều kiện làm việc của toàn bộ giải pháp chống thấm mạch ngừng.
7. Khi nào có thể thay đổi hợp lý?
Có thể xem xét thay đổi nếu:
- Có kết quả khảo sát địa chất mới.
- Áp lực nước thực tế thấp hơn đáng kể.
- Có hệ chống thấm bổ sung bên ngoài.
Nhưng ngay cả khi đó, việc điều chỉnh chiều rộng vật liệu chống thấm công trình ngầm phải:
- Có tính toán lại.
- Có văn bản phê duyệt.
- Được cập nhật vào hồ sơ hoàn công.
8. Tiết kiệm vật tư không đồng nghĩa tối ưu kỹ thuật
Thay đổi chiều rộng băng cản nước PVC so với bản vẽ có thể:
- Giảm chi phí ban đầu.
- Dễ thi công hơn trong không gian hẹp.
Nhưng về mặt kỹ thuật:
- Giảm chiều dài neo.
- Tăng ứng suất tại mép.
- Giảm khả năng chịu áp lực nước.
Trong các hạng mục như băng cản nước tầng hầm, băng cản nước thủy điện và waterstop cho công trình ngầm, mọi thông số đều có lý do tồn tại.
Sofuco khuyến nghị:
Không tự ý thay đổi chiều rộng waterstop nếu chưa có phân tích và phê duyệt kỹ thuật – vì chống thấm mạch ngừng bê tông là hệ thống phụ thuộc chính xác vào từng thông số.
